Avrupa Kupalarında Yeni Lig Formatı Puan Eşitliği Durumunda Hangi Kriterlere Bakılır? UEFA Sıralama Kuralları
Tepki Ver
UEFA Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve Konferans Ligi organizasyonlarında uygulanan 36 takımlı lig aşamasında aynı puana sahip takımların sıralaması belirlenirken ikili averaj yerine genel averaj öncelikli 10 aşamalı kademeli değerlendirme uygulanır. UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları çerçevesinde takımların sekiz maç boyunca topladığı averaj, attığı gol, deplasman galibiyetleri ve karşılaştığı rakiplerin toplam performansı tek bir sıralama algoritmasında çözülür. İlk sekiz sıranın doğrudan son 16 turuna kaldığı, 9 ile 24. basamak arasındaki takımların ise eleme play-off turuna gittiği bu sistemde eşitlik durumunda genel averaj ilk belirleyici ölçüttür.
36 Takımlı Sistemde İkili Averaj Neden Kaldırıldı?
Klasik grup aşamasında dört takım birbiriyle hem içeride hem dışarıda ikişer maç yaptığı için puan eşitliğinde doğrudan ikili averaja bakılıyordu. İsviçre modeline dayalı 36 takımlı lig sisteminde her kulüp torbalardan çekilen sekiz farklı rakiple yalnızca birer kez karşılaşır. Puan tablosunda aynı puana ulaşan iki kulüp sezon boyunca birbiriyle hiç maç yapmamış olabilir. Resmi UEFA turnuva regülasyonları bünyesinde yer alan 18. madde uyarınca yürürlüğe konan UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları, fikstür eşitsizliğini ortadan kaldırmak için ikili averaj kuralını tamamen saf dışı bırakmıştır.
İki takım lig aşamasında birbirleriyle oynamış ve biri galip gelmiş olsa dahi, sekizinci hafta sonunda puanları eşitse sıralama doğrudan genel averaja göre yapılır. Kendi aralarındaki maç skoru öncelikli bir kriter sayılmaz. Benimsenen UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları, değerlendirmeyi iki kulüp arasındaki tekil 90 dakikaya değil, 36 takımın yer aldığı devasa lig tablosundaki genel istatistik dengesine odaklar.
UEFA Lig Formatı Puan Eşitliği Kuralları ve Sıralama Kriterleri
Sekiz haftalık lig etabı bittiğinde aynı puana sahip iki veya daha fazla takımı birbirinden ayırmak için sırasıyla 10 kademeli kriter uygulanır. Bir kriter eşitliği bozamazsa hemen bir sonraki basamağa geçilir:
- Genel averaj: Lig maçlarında atılan ve yenilen gollerin farkı.
- Atılan toplam gol sayısı: Lig maçlarında rakip filelere gönderilen gol miktarı.
- Deplasmanda atılan gol sayısı: Dış saha maçlarında kaydedilen toplam gol.
- Toplam galibiyet sayısı: Alınan toplam galibiyet adedi.
- Deplasman galibiyeti sayısı: Dış sahada kazanılan maç sayısı.
- Karşılaşılan rakiplerin topladığı puanlar: Lig aşamasındaki sekiz rakibin kazandığı toplam puan.
- Karşılaşılan rakiplerin genel averaj toplamı: Sekiz rakibin lig genelindeki averajlarının toplamı.
- Karşılaşılan rakiplerin attığı toplam gol sayısı: Sekiz rakibin attığı toplam gol miktarı.
- Fair-play disiplin puanı: Sarı ve kırmızı kart cezalarının toplamı (en düşük ceza puanı üstte yer alır).
- UEFA kulüp katsayısı: Kulübün son beş yıllık UEFA katsayı puanı.
İlk beş basamak tamamen kulübün kendi saha performansına dayanır. Uygulanan UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları, hücum futbolunu ödüllendirmek amacıyla averaj eşitliğinde atılan gol sayısını devreye sokar. Ekiplerin hem genel averajı hem attığı gol sayısı aynıysa dış sahada atılan goller kontrol edilir. UEFA eleme turlarında deplasman golü kuralını kaldırmış olsa da UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları çerçevesinde deplasmanda atılan gol sayısı lig aşamasında üçüncü belirleyici basamak olarak korunmuştur.
Benzer şekilde galibiyet ve deplasman galibiyeti kriterleri, beraberliklerle puan toplayan takımların yerine maç kazanan ekipleri avantajlı kılmayı amaçlar. Dört galibiyet ve dört mağlubiyetle 12 puan alan bir takım, iki galibiyet ve altı beraberlikle 12 puana ulaşan bir takıma göre daha fazla maç kazandığı için UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları doğrultusunda üst basamağa yerleşir.
| Sıra | Kriter Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | Genel Averaj | Atılan gol ile yenilen gol arasındaki fark |
| 2 | Atılan Gol | Lig etabında atılan toplam gol sayısı |
| 3 | Deplasman Golü | Dış sahada atılan gollerin toplamı |
| 4 | Galibiyet Sayısı | Sekiz maçta elde edilen toplam galibiyet |
| 5 | Deplasman Galibiyeti | Dış sahada kazanılan maç sayısı |
| 6 | Rakip Puanları | Karşılaşılan 8 rakibin topladığı puanların toplamı |
| 7 | Rakip Averajı | Karşılaşılan 8 rakibin averajlarının toplamı |
| 8 | Rakip Golleri | Karşılaşılan 8 rakibin attığı toplam gol |
| 9 | Fair-Play Puanı | Sarı ve kırmızı kartlara dayalı en düşük ceza puanı |
| 10 | Kulüp Katsayısı | UEFA’nın 5 yıllık resmi kulüp katsayı puanı |
Rakiplerin Performansı Sıralamayı Nasıl Belirler?
Takımların kendi attığı goller, deplasman sayıları ve galibiyetleri tamamen eşit çıktığında sistem rakiplerin kalitesini incelemeye başlar. Her kulüp farklı torbalardan çekilen farklı güçteki sekiz takımla eşleşir. Bu aşamada UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları, fikstür zorluğu daha yüksek olan kulüpleri korumayı hedefler.
Kulübün lig boyunca karşılaştığı sekiz rakibin lig tablosunda topladığı tüm puanlar toplanır. A takımının oynadığı rakipler toplamda 82 puan toplamışken, B takımının rakipleri 75 puanda kaldıysa A takımı UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları uyarınca altıncı kriterde öne geçer. Fikstür gücü eşitliği yine bozulmazsa rakiplerin genel averaj toplamına ve ardından rakiplerin attığı toplam gole bakılır. İlgili istatistiki filtreler, UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları sisteminde rastlantısal kura şansını dengeleyen en adil mekanizmadır.
Sezon Ortası ile Lig Sonu Eşitlik Ayrımı
Turnuva devam ederken yani birinci ile yedinci maç haftaları arasında rakiplerin puan toplamı tam olarak netleşmez. Bu sebeple UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları maç haftaları oynanırken geçici bir sıralama yöntemi kullanır. İlk yedi hafta boyunca eşit puandaki takımlar için yalnızca ilk beş kriter devreye sokulur. Şayet bu beş kriter sonucunda eşitlik bozulmazsa kulüpler puan tablosunda alfabetik sıraya göre dizilir.
Sekizinci hafta maçlarının tamamlanmasıyla birlikte alfabetik dizilim kuralı tamamen ortadan kalkar. Nihai lig tablosunun tescil edilmesinde UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları eksiksiz biçimde 10. maddeye kadar çalıştırılır. Rakiplerin topladığı puanlar, fair-play puanı ve kulüp katsayısı tescil öncesinde her türlü eşitliği sonuca bağlar.
Kart Cezaları ve Disiplin Puanı Nasıl Hesaplanır?
Takımlar sekizinci kritere kadar yenişemezse dokuzuncu aşamada fair-play disiplin tablosu incelenir. Bu aşamada UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları en az ceza puanı toplayan kulübü üst sıraya taşır. Kart puanlama sistemi şu baremlere göre işletilir:
- Sarı kart: 1 ceza puanı
- İki sarı karttan görülen kırmızı kart: 3 ceza puanı
- Doğrudan görülen kırmızı kart: 3 ceza puanı
- Sarı kartın ardından doğrudan görülen kırmızı kart: 4 ceza puanı
Sahada daha disiplinli kalan ve daha az kart gören takım, UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları kapsamında avantaj elde eder. Eğer bu puanlar da tamamen eşit çıkarsa son çare olarak kulüplerin son beş yıldaki Avrupa başarılarını yansıtan UEFA kulüp katsayısına bakılır.
İlk Sekiz ve Play-Off Hattında Averajın Önemi
36 takımlı lig yapısında 8. sıra ile 9. sıra arasındaki fark, son 16 turuna doğrudan yükselmek ile fazladan iki maçlık play-off oynamak arasındaki ayrımdır. Aynı şekilde 24. sıra ile 25. sıra arasındaki fark elenmek ile yola devam etmek arasındaki sınırdır. Eski sistemdeki gibi Şampiyonlar Ligi’nden elenip Avrupa Ligi’ne geçme imkanı kalmadığı için UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları kulüplerin tüm sezonluk kaderini belirler.
Farklı galibiyet alan, maçın son saniyesine kadar gol arayan ve kalesini gole kapatan takımlar, averaj farkıyla üst tura doğrudan bilet alabilir. Lig aşamasının son dakikalarında atılan fazladan tek bir gol, UEFA lig formatı puan eşitliği kuralları sayesinde takımları play-off barajından kurtararak doğrudan son 16 turuna taşıyabilmektedir.
